پیداکردن علت درد مفاصل دست و پا یکی از چالشهای رایج در میان افراد میانسال، سالمند و حتی جوان است. این درد میتواند ناشی از عوامل مختلفی مانند التهاب، آسیب یا بیماریهای مزمن نظیر آرتروز و آرتریت روماتوئید باشد. شناختن علت درد مفاصل دست به تشخیص صحیح مشکل اصلی و مدیریت و کاهش این دردها کمک میکند.
اگر شما هم میخواهید بدانید که چرا مفاصلتان گاهوبیگاه درد میگیرند، پیشنهاد میکنیم این مقاله را از دست ندهید؛ زیرا قصد داریم در اینجا به بررسی علتهای مختلف درد مفاصل و معرفی بهترین درمانها بپردازیم. همچنین، در ادامه به نقش مواد غذایی و ویتامینهای موثر در کاهش التهاب و بهبود وضعیت مفاصل خواهیم پرداخت. با دانستن این موارد، میتوانید به بهبود کیفیت زندگی خود کمک کرده و شدت دردهای مفصلی مزمن را کاهش دهید.
علت درد مفاصل دست و پا
درد مفصل چیزی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. این درد میتواند عملکرد مفصل درگیر را بهطور قابلتوجهی مختل کند.
در این قسمت، علل رایج درد مفاصل دست و پا را با یکدیگر بررسی میکنیم:
1. آرتروز
آرتروز شایعترین علت درد مفاصل دست و پا بهشمار میرود. علائم بیماری آرتروز معمولا در دستها، زانوها، لگن و ستون فقرات مشاهده میشود. افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، غضروف انتهای استخوانهایشان دچار فرسایش میشود و با گذشت زمان، آسیب مفصلی رخ میدهد.
با اینکه میتوان پیشرفت آرتروز را کند کرد، اما نمیتوانید روند آسیب مفصلی که قبلا رخ دادهاست را معکوس کنید. این بیماری، انعطافپذیری را بهشدت ضعیف میکند و همچنین باعث درد، سفتی و اغلب صدای سایش در زمان حرکت مفصل میشود.
2. آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که میتواند علت درد مفاصل دست و پا باشد. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن شما به بدن خود حمله میکند. در واقع، حتی زمانی که بدن شما تحت هیچ تهدید واقعی نباشد نیز یک پاسخ خود ایمنی ارسال میشود و دچار التهاب مزمن میشوید.
با گذشت زمان، التهاب دردناک مداوم به مفاصل و استخوانهای نزدیک آنها آسیب میرساند. این آسیبهای مداوم منجر به تغییر شکل فلجکننده مفاصل بدن، مخصوصا در دستها و پاها میشود.
3. پیچخوردگی، کشیدگی و شکستگی
سقوط، تصادفات رانندگی و فعالیتهای ورزشی میتوانند منجر به آسیبهایی مانند پیچخوردگی، کشیدگی یا شکستگی شوند. در چنین شرایطی، اگر درد مفاصل برای چند روز ادامه داشتهباشد، باید برای بررسی علت درد مفاصل دست و پا به پزشک مراجعه کنید.
4. بیماری لایم
بیماری لایم نوعی عفونت باکتریایی شدید است که میتواند مفاصل، پوست، قلب و سیستم عصبی را درگیر کند، نه فقط سیستم عصبی. عامل اصلی این بیماری، نیش کنه آلوده است. اگر بیماری لایم درمان نشود، باعث مشکلات زیر میشود:
- درد مفاصل؛
- مشکلات حافظه و شناخت؛
- مشکلات قلبی؛
- مشکلات سیستم عصبی.
معمولا در محل گزش کنه، جوشهایی به رنگ پوست شما در مرکز با یک دایره قرمز برجسته در اطراف آن مشاهده خواهید کرد. میتوانید این بیماری را بهموقع با مصرف آنتیبیوتیک درمان کنید.
5. بورسیت
شما در بدنتان کیسههای پر از مایعی به نام بورسا دارید. این کیسهها از استخوانها محافظت میکنند. بورسیت به معنای التهاب در بورسا است. وقتی یک بورسا ملتهب میشود، شما دچار بورسیت میشوید که بسیار دردناک است.
6. فیبرومیالژیا
فیبرومیالژیا یک احساس دردناک در قسمتهای مختلف بدن است. محققان معتقدند که این بیماری ناشی از ارسال سیگنالهای اشتباه درد توسط مغز است. این بیماری معمولا بر حافظه، خواب، سطح انرژی و خلقوخو تاثیر میگذارد. همچنین، ممکن است دچار سردرد، افسردگی و سایر بیماریهای مرتبط شوید.
این بیماری نیز مانند سایر اختلالات ایجادکننده درد مفاصل، قابل کنترل است.
7. التهاب تاندون
التهاب تاندون، اختلالی ناشی از استفاده بیشازحد از تاندون است. اگر شغلی دارید که نیاز به حرکت تکراری دارد، تاندونهای شما در معرض خطر التهاب قرار دارند. در این اختلال، تاندونها ملتهب و دردناک میشوند و حرکت را محدود میکنند و درنتیجه، استفاده از مفصل برایتان دشوار میشود.
8. نقرس
بیماری نقرس نیز یکی از چند علت درد مفاصل دست و پا است. این بیماری، زمانی اتفاق میافتد که اسید اوریک در مفاصل شما جمع میشوند. این اسید به کریستالهای اورات تبدیل میشود. در مرحله بعد، این کریستالها بافتهای مفصل را برش میدهند و بدن برای پوشاندن بافتها با مایع اضافی تلاش میکند و درنتیجه، باعث التهاب مزمن و دردناک میشود. نقرس معمولا در انگشت شست پا رخ میدهد، اما میتواند در سایر مفاصل نیز دیده شود.
9. سندرم درد منطقهای پیچیده (CRPS)
این سندرم معمولا پس از سکته مغزی، آسیبدیدگی، جراحی یا حمله قلبی رخ میدهد و به این صورت است که پس از رفع علت درد، درد همچنان ادامه دارد. افراد مبتلا به این سندرم، معمولا دچار اسپاسم عضلانی، سفتشدن، گردش خون ضعیف و حساسیت به لمس در آن ناحیه میشوند.
10. ورزش نکردن
در صورت کاهش فعالیت بدنی، بهتدریج دامنه حرکتی مفاصل کاهش مییابد. مفاصل شما بهطور طبیعی روانکاری میشوند و خود را با عوامل استرسزای مختلف سازگار میکنند. اما زمانی که از آنها بهدرستی استفاده نشود، سفت میشوند. این سفتی درنهایت تبدیل به علت درد مفاصل دست و پا میشود. همینطور وبسایت aafp معتبر این ادعا را تایید می کند:
Exercise, self-management programs, and weight loss are recommended as first-line treatments for osteoarthritis because they have been shown to improve pain and function.
تمرینات ورزشی، برنامههای خودمدیریتی و کاهش وزن بهعنوان درمانهای خط اول برای استئوآرتریت توصیه میشوند، زیرا نشان داده شده است که درد و عملکرد مفصل را بهبود میبخشند.
علت درد مفاصل در زنان
آمارها نشان میدهند که شیوع درد مفاصل در زنان بیشتر از مردان است. درد مفاصل همه را به یک شکل تحتتأثیر قرار نمیدهد. علت درد مفاصل دست و پا در زنان با مردان کمی متفاوت است. برای زنان، چندین عامل منحصربهفرد در این مشکل نقش دارند:
- تغییرات هورمونی: در دوران قبل از یائسگی و یائسگی، کاهش سطح استروژن میتواند التهاب را افزایش داده و کلاژن را در بافتهای همبند کاهش دهد و باعث شود مفاصل سفتتر و مستعد آسیب شوند.
- تفاوتهای آناتومیکی: زنان معمولا لگن پهنتری نسبت به مردان دارند و تراز پایینتنه آنها متفاوت است. این عامل میتواند بر نحوه توزیع نیرو در زانوها تأثیر بگذارد و منجر به شرایطی مانند درد زانوی دوندگان یا درد لگن شود.
- استرس مکرر: فعالیتهای روزمره زندگی که همراه با استرس زیاد هستند (بهعنوان مثال مراقبت از کودک، پرستاری یا وظایف شغلی تکراری) میتوانند مفاصل خاصی به خصوص زانوها، لگن، شانهها و دستها را بیشازحد فعال نگه دارند.
- بیماریهای خودایمنی: بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس که باعث درد و التهاب مفاصل میشوند، در زنان بیشتر از مردان شایع هستند و اغلب در میانسالی ظاهر میشوند.
برای درد مفاصل چه بخوریم؟ (معرفی ویتامینها و مواد غذایی مقوی)
جدا از اینکه علت درد مفاصل دست و پا چیست، میتوانید با داشتن یک رژیم غذایی هدفمند، این دردها را کاهش دهید و زندگی راحتتری داشتهباشید. در ادامه، ۱۱ ماده غذایی و بهترین ویتامین برای درد مفاصل را معرفی میکنیم:
1. گلوکزامین
این قند آمینه، بخشی طبیعی از غضروف مفاصل شماست. مصرف گلوکزامین بهعنوان مکمل میتواند به کاهش سرعت ازبینرفتن غضروف و همچنین کاهش سفتی، تورم و درد کمک کند. میتوانید این ماده را بهصورت کپسول، قرص، مایع یا پودر مصرف کنید.
2. کندرویتین
این ماده، بخشی طبیعی از بافت همبند در استخوانها و غضروف شماست. وقتی آن را بهعنوان مکمل مصرف میکنید، به تقویت کلاژن در مفاصل شما کمک میشود. همچنین، این ماده میتواند به نگهداشتن آب در غضروف شما کمک کند. این امر باعث میشود بافت غضروف روانتر عمل کند.
3. روغن ماهی/امگا ۳
این مکملهای روغنی کهربایی رنگ، پروتئینها و اسیدهای چربی را که میتوانند باعث التهاب شوند، مسدود میکنند. بدن شما امگا ۳ را به مواد شیمیایی ضدالتهابی به نام رزولوین تبدیل میکند. رزولوین نیز به ازبینبردن علت درد مفاصل دست و پا کمک میکند.
4. متیل سولفونیل متان (MSM)
این ترکیب سولفوریک بهطور طبیعی در میوهها، سبزیجات، غلات، حیوانات و انسانها وجود دارد و به بدن شما کمک میکند تا بافت همبند بسازد. مصرف ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیگرم یا بیشتر از این ماده شیمیایی طبیعی در روز میتواند به کمترکردن علائم آرتروز زانو، مانند درد و تورم، کمک کند.
5. ویتامین D
دانشمندانی که بر روی بیماری آرتریت روماتوئید مطالعه میکنند، دریافتهاند افرادی که این بیماری را دارند اغلب با کمبود ویتامین D مواجه هستند. سطح پایین این ماده مغذی ضروری میتواند منجر به بروز درد های مزمن شود. زمانی که این ویتامین را بهعنوان مکمل مصرف میکنید، علائم التهاب مفاصل کمتر میشود.
6. زردچوبه
این ادویه میتواند درد را تسکین دهد. یک ماده شیمیایی در زردچوبه به نام کورکومین وجود دارد که پروتئینهای خاصی را که میتوانند باعث التهاب شوند، مسدود میکند. با گذشت زمان، مصرف زردچوبه به کاهش درد مفاصل و کمک به حرکت بهتر شما منجر خواهد شد.
7. روغن گل گاوزبان
این عصاره از دانههای گیاه گل گاوزبان سرشار از اسید گاما لینولنیک ساخته میشود و درواقع، یک اسید چرب عالی است که با التهاب در بدن مبارزه میکند. مکملهای روزانه روغن گل گاوزبان به درمان علائم آرتریت روماتوئید کمک میکند و حتی دوز موردنیاز داروهای تجویزی برای ازبینبردن علت درد مفاصل دست و پا را کاهش دهد.
8. SAMe
کبد شما بهطور طبیعی این ترکیب شیمیایی را تولید میکند. مطالعات نشان میدهد که وقتی SAMe را بهعنوان مکمل مصرف میکنید، در کنار درمان اصلی میتواند بهخوبی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن برای کاهش التهاب و تسکین درد عمل کند. همچنین، این ماده به ترمیم آسیب غضروف که باعث علائم آرتریت میشود، کمک میکند.
9. Boswellia
این عصاره گیاهی که کندر هندی نیز نامیده میشود، قرنهاست که بخشی از طب سنتی آفریقا و آسیا شده است. ماده موثر موجود در Boswellia میتواند به کاهش درد مفاصل کمک کند و حرکت در مفاصل شما را بهبود بخشد. همچنین، تحقیقات نشان میدهند که کندر میتواند ازبینرفتن غضروف را کندتر کند.
10. پنجه گربه (Uncaria Tomentosa)
این گیاه حاوی مواد شیمیایی به نام تانن و استرول است که برای تسکین درد و التهاب عالی هستند. مطالعات نشان میدهد که پنجه گربه به ازبینبردن علت درد مفاصل دست و پا در آرتروز کمک میکند. حتما قبل از مصرف با پزشک مشورت شود.
11. ASU
مفاصل شما با سلولهای خاصی به نام سلولهای سینوویال پوشیده شدهاند. ASU به محافظت از آنها کمک میکند تا بتوانند رشد بافت همبند سالم را تقویت کنند. مطالعات نشان میدهد که با گذشت زمان، افراد مبتلا به آرتروز که مکملهای ASU مصرف میکنند، به داروهای مسکن کمتری نسبت به قبل نیاز پیدا میکنند. حتما قبل از مصرف با پزشک مشورت شود.
جمعبندی
آرتروز، آرتریت روماتوئید، نقرس، التهاب تاندونها و آسیبهای ناشی از استفاده بیشازحد، از رایجترین علت درد مفاصل دست و پا بهشمار میروند. این شرایط میتوانند باعث التهاب و درد در مفاصل شوند و کیفیت زندگی شما را تحتتاثیر قرار دهند.
برای کاهش این دردها، میتوانید از مصرف مواد مغذی و ویتامینهای خاص شروع کنید. بهعنوان مثال، ویتامین D برای تقویت استخوانها و کاهش خطر ابتلا به آرتروز ضروری است. همچنین، امگا-3 موجود در ماهیهای چرب و گردو به کاهش التهاب کمک میکند و نقش مهمی در حفظ سلامت مفاصل دارد. درصورتی که سبک زندگی سالمی داشتهباشید، برای کاهش دردهایتان نیازی به مصرف داروهای مسکن پرعوارض نخواهید داشت.
