درمان دیسک گردن یکی از موضوعات حیاتی برای افرادی است که بهدلیل کارهای روزمره مانند نشستن طولانیمدت در مقابل کامپیوتر یا استفاده مکرر از گوشیهای هوشمند دچار گردندرد مزمن میشوند. دیسکهای گردن میتوانند به دلایل مختلفی مانند فشارهای مکرر، آسیبهای فیزیکی و یا افزایش سن دچار مشکل شوند. علائم این عارضه شامل درد شدید در ناحیه گردن، تیر کشیدن شانهها و بازوها، و حتی ضعف یا بیحسی در دستها است.
روشهای درمان دیسک گردن به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: درمانهای غیرتهاجمی و درمان تهاجمی. درمانهای غیرتهاجمی شامل کایروپراکتیک، فیزیوتراپی، داروهای ضد درد و اصلاح فعالیت میشود که به کاهش التهاب و تسکین درد کمک میکنند.
در موارد شدیدتر، ممکن است لازم باشد از تزریق یا جراحی برای حذف یا ترمیم دیسک آسیبدیده استفاده شود. با توجه به تنوع علائم و شدت آنها، برای انتخاب روش درمانی مناسب باید با پزشک متخصص خود مشورت کنید.
دیسک گردن چیست؟
در ستون فقرات گردنی ۶ دیسک بین مهرهای وجود دارد. هر دیسک گردنی بین مهرههای مجاور (یکی در بالا و یکی در پایین) قرار دارد تا از مهرهها محافظت کرده و فشار بین گردن و سر را در حالت متعادل نگه دارد. هر دیسک دارای ۲ جزء اساسی است:
حلقه فیبری: این حلقه، شامل لایه بیرونی محکمی است که از الیاف کلاژن متحدالمرکز ساخته میشود. حلقه فیبری دیسک را محکم میسازد تا از لایه داخلی نرم خود محافظت کند. حلقه فیبری به تحمل بارهای سنگین ستون فقرات و جذب شوکها کمک میکند.
نوکلئوس پولپوزوس: این فضای داخلی ژل مانند، شبکهای شل از الیاف معلق در ژل موکوپروتئین است که در داخل حلقه فیبری محافظت میشود. هسته پولپوزوس، ضربهگیری و انعطافپذیری بیشتری را برای حرکات گردن فراهم میکند.
مانند تصویر بالا، دیسک گردن زمانی رخ میدهد که بخشی یا تمام لایه بیرونی محافظ آن پاره شود و مقداری از هسته پولپوزوس به داخل پارگی نشت کند. دیسک گردن معمولا زمانی بیشترین درد را ایجاد میکند که هسته پولپوزوس، که حاوی پروتئینهای التهابی است، از دیسک خارج شده و به ریشه عصبی مجاور نشت کند. در موارد نادر، فتق دیسک به نخاع نشت پیدا میکند.
علائم دیسک گردن چیست؟
قبل از اینکه به سراغ درمان دیسک گردن برویم، باید با علائم این عارضه آشنا شویم. دیسک گردن بسته به شدت میتواند علائم مختلفی داشته باشد.
علائم دیسک گردن خفیف
بسیاری از بیماران در مراحل اولیه دیسک گردن، هیچ علائمی ندارند و با علائم بسیار کمی مانند سختشدن نگهداشتن لیوان چای یا ناتوانی در فشاردادن توپ را تجربه میکنند. شایعترین علائم دیسک گردن شامل درد، بیحسی و ضعف است.
درد دیسک گردن معمولا در شانه یا بازوی سمت آسیبدیده شدیدتر است. بیحسی ناشی از دیسک گردن نیز معمولا بیحسی کامل نیست. در عوض، ناحیه آسیبدیده ممکن است بیحسی جزئی همراه با احساس سوزنسوزنشدن داشتهباشد. این احساس پارستزی نامیده میشود.
علائم دیسک گردن حاد
درصورتی که علائم دیسک گردن را بهصورت شدیدتری تجربه میکنید، احتمالا مشکل شما حاد شدهاست. در ادامه، به بررسی دقیقتر علائم شایع دیسک گردن حاد میپردازیم:
درد گردن: سفتی گردن شایعترین علامت بیماری دیسک گردن حاد است. با این حال، این درد گاهیاوقات میتواند به قسمتهای دیگر سرایت کند، شدید شود و از چند ساعت تا چند روز ادامه یابد.
درد عصبی: درد عصبی، دردی تیز یا شبیه شوک الکتریکی است که از شانه به بازو، دست و یا انگشتان شما منتقل میشود. این درد در اکثر اوقات فقط در یک طرف بدن و در یک زمان احساس میشود.
مشکلات عصبی: مشکلات عصبی شامل سوزنسوزنشدن، گزگز، بیحسی یا ضعف خفیف در دستها و انگشتان و همچنین، ضعف شانه با دردی است که به شانه و از طریق بازو، دست یا انگشتان منتقل میشود.
دردی که با حرکت بدتر میشود: درد ناشی از دیسک گردن با حرکت شدید میشود و با استراحت کاهش مییابد.
درمان دیسک گردن
درد ناشی از فتق دیسک گردن معمولا با درمانهای غیرجراحی قابل کنترل است. درمان دیسک گردن خفیف شامل یک دوره کوتاه استراحت، اصلاح فعالیت، داروهای مسکن، کایروپراکتیک و فیزیوتراپی است که برای بهبود قدرت، انعطافپذیری و وضعیت گردن تجویز میشوند.
رایجترین و موثرترین درمان دیسک گردن عبارتنداز:
اصلاح فعالیت
- اصلاح فعالیت درمان قطعی دیسک گردن نیست اما تا حد زیادی میتواند این مشکل را برطرف کند. دیسک گردن معمولا در زمان فعالیت، دردناکترین حالت خود را دارد. اگر درد گردن شدید باشد و یا به بازو یا دست سرایت کند، پزشک یک دوره کوتاه استراحت و یا اصلاح فعالیت را توصیه میکند. اصلاح فعالیت شامل موارد زیر است:
- خودداری از فعالیتهای شدید، مانند کار بدنی یا ورزشهای سنگین؛
- خودداری از انجام حرکات خاصی که درد را بدتر میکنند، مانند چرخاندن سر به یک طرف؛
- اصلاح حالتهای خواب، مانند تغییر بالش و یا خوابیدن به پشت به جای پهلو یا شکم؛
- استراحت نیز معمولا به کاهش درد دیسک گردن کمک میکند. با کاهش درد، سطح فعالیت دوباره افزایش مییابد.
داروها
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) به کاهش التهاب در بدن کمک میکنند. از آنجاییکه برخی از بدترین دردهای ناشی از دیسک گردن از التهاب ریشههای عصبی و سایر بافتها ناشی میشود، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بدون نسخه معمولا جزو اولین داروهایی هستند که توصیه میشوند.
اگر داروهای بدون نسخه نتوانند درد دیسک گردن را آرام کنند، پزشک سایر مسکنها را بهصورت کوتاهمدت تجویز میکند. برخی از این مسکنها شامل داروهای NSAID قوی تجویزی، شلکنندههای عضلانی یا استروئیدهای خوراکی هستند. بهدلیل عوارض جانبی خطرناک این داروها، معمولا فقط بهصورت کوتاه مدت، مانند دورههای تشدید یا به مدت یک یا دو هفته، تجویز میشوند.
کایروپراکتیک
کایروپراکتیک گردن شامل تنظیمات دستی ستون فقرات گردن است که به کاهش فشار بر روی اعصاب و تسکین درد در این ناحیه کمک میکند. تحقیقات نشان دادهاند که درمانهای کایروپراکتیک میتوانند درد و التهاب ناشی از دیسک گردن را کاهش داده و به بهبود عملکرد حرکتی و کیفیت زندگی بیماران منجر شوند. این روش درمان دیسک گردن برای افرادی که بهدنبال گزینههای درمانی غیردارویی و غیرجراحی هستند، مناسب است.
نکته مهم: کایروپراکتیک باید فقط پس از تشخیص دقیق و با نظر پزشک انجام شود، زیرا در برخی موارد خاص میتواند علائم را تشدید کند.
فیزیوتراپی
تقویت و کشش گردن به مقاومت بیشتر آن دربرابر درد کمک میکند. برخی از تمرینات فیزیوتراپی مانند جمعکردن چانه، به سر و گردن کمک میکنند تا وضعیت بهتری داشتهباشند.
درصورتی که عضلات گردن ضعیف باشند، احتمال دارد منجر به وضعیت سر به جلو و درد گردن شوند.
وقتی سر در حالت خنثی قرار میگیرد و گوشها مستقیماً بالای شانهها قرار دارند، فشار کمتری روی ستون فقرات گردنی و دیسکهای آن وارد میشود.
تزریق
اگر داروهای خوراکی، کایروپراکتیک و فیزیوتراپی نتوانستند در درمان دیسک گردن موفق باشند، احتمالا پزشک تزریق درمانی را که یک درمان فوری درد دیسک گردن است، پیشنهاد کند.
اکثر تزریقات برای درد گردن با استفاده از فلوروسکوپی (هدایت اشعه ایکس) و رنگ کنتراست برای تجسم محل دقیق سوزن در ستون فقرات انجام میشود.
هدف از تزریق برای دیسک گردن این است که دارو مستقیماً و بدون اینکه به ساختارهای حیاتی در ستون فقرات، مانند ریشههای عصبی، رگهای خونی یا نخاع آسیبی وارد شود، اثر کند. دو تزریق رایج برای فتق دیسک گردن عبارتنداز:
تزریق استروئید اپیدورال گردنی: یک محلول استروئیدی به فضای اپیدورال (لایه بیرونی کانال نخاعی) تزریق میشود تا التهاب را کاهش دهد. این تزریق تاکنون رایجترین تزریق مورد استفاده برای دیسک گردن است.
تزریق انتخابی ریشه عصبی: در این روش، یک محلول استروئیدی و بیحسکننده در نزدیکی عصب نخاعی هنگام خروج از سوراخ بین مهرهای تزریق میشود. همچنین، این تزریق برای کمک به تشخیص اینکه کدام ریشه عصبی ممکن است باعث درد شود، استفاده میشود.
جراحی
جراحی معمولا آخرین گزینه درمان قطعی دیسک گردن است. در مواردی که دیسک گردن وارد مرحله حاد شدهباشد و هیچکدام از درمانهای رایج جواب ندهند، پزشک درمان جراحی را پیشنهاد میدهد.
از آنجاییکه عوارض ناخواسته جراحی شدید است و همچنین، مدتزمان نقاهت آن نسبتا طولانی است، بهتر است زمانی که دیسک گردن به مرحله حاد و غیر قابل بازگشت نرسیده، برای درمانهای غیرتهاجی اقدام کنید.
درمان دیسک گردن در خانه
درمان دیسک گردن فقط معطوف به کلینیک نمیشود. برخی از روشهای درمان فوری درد دیسک گردن خانگی وجود دارند که میتوانید در خانه و به تنهایی آنها را انجام دهید. مهمترین درمانهای خانگی دیسک گردن عبارتنداز:
- یخ درمانی یا گرما درمانی: استفاده از یخ به مدت ۱۵ یا ۲۰ دقیقه؛
- دستگاه تراکشن گردنی خانگی: دستگاه مکانیکی است که به سر بسته میشود و برای بلندکردن آرام و کشش ستون فقرات گردنی استفاده میشود. استفاده از تراکشن گردنی خانگی باید با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود.
- ماساژ درمانی: میتوانید اطراف ناحیه آسیبدیده را به آرامی ماساژ دهید تا عضلاتتان شاهد شلشدن عضلات و کاهش اسپاسم باشید. اگر ماساژ درد را بدتر کرد، فورا آن را متوقف کنید.
درمان سریع دیسک گردن با طب سنتی
در طب سنتی، درمان دیسک گردن بیشتر بر کاهش التهاب، بهبود گردش خون و آرامسازی عضلات تمرکز دارد. استفاده از روغنهای گرم مانند روغن سیاهدانه، زنجبیل یا بابونه برای ماساژ ملایم گردن میتواند به تسکین درد کمک کند.
همچنین دمنوشهایی مثل زنجبیل، زردچوبه و بابونه بهدلیل خواص ضدالتهابی خود در کاهش درد مؤثر هستند.
با این حال، درمانهای طب سنتی باید بهعنوان مکمل درمان پزشکی استفاده شوند و در صورت تشدید علائم، حتماً باید با پزشک مشورت شود.
آیا دیسک گردن خوب میشود؟
بله، دیسک گردن معمولا بهخوبی به درمانهای غیرجراحی پاسخ میدهد و بسیاری از بیماران با تغییر سبک زندگی دیگر دچار این عارضه نمیشوند. طبق آمار وبسایت ncbi:
Patients should be informed that approximately 90% of acute cervical disc herniations improve within 12 weeks without surgery, supporting initial nonoperative management when appropriate.
بیماران باید مطلع شوند که تقریبا ۹۰٪ از فتقهای حاد دیسک گردنی در عرض ۱۲ هفته بدون جراحی بهبود مییابند و با مدیریت اولیه غیرجراحی رفع میشوند.
درمان فوری درد دیسک گردن غیرجراحی مانند کایروپراکتیک، فیزیوتراپی، داروهای ضد التهاب و استراحت میتوانند به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کنند. با این حال، در برخی موارد، علائم ممکن است ادامه یابند و در این صورت ممکن است نیاز به تزریق یا جراحی باشد.
عوارض دیسک گردن
دیسک گردن بهندرت میتواند کل کانال نخاعی را فشرده کند. در موارد نادر، ممکن است برای جلوگیری از ضعف یا فلج دائمی، جراحی اورژانسی لازم باشد. درصورت مشاهده موارد زیر، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید:
- علائم به مرور زمان بدتر میشوند.
- اختلال در عملکرد مثانه یا روده دارید.
- بیحسی شدیدی در دستها یا شانهها دارید.
آیا پارگی دیسک گردن با استراحت خوب میشود؟
بله. در دیسک گردن خفیف، استراحتکردن به کاهش فشار بر روی دیسک آسیبدیده کمک میکند و میتواند به تسکین درد و بهبود عملکرد حرکتی منجر شود. با این حال، درصورتی که علائمتان با استراحتکردن بهتر نشد، باید برای دنبالکردن یک درمان دیسک گردن بهتر به پزشک مراجعه کنید.
بهترین راه جلوگیری از دیسک گردن چیست؟
همیشه پیشگیری بهتر از دنبالکردن درمان فوری درد دیسک گردن است! برای جلوگیری از دیسک گردن، موارد زیر را انجام دهید:
- ورزش کنید. تقویت عضلات ستون فقرات و مخصوصا گردن، مهرههای گردن شما را تثبیت و پشتیبانی میکند.
- وضعیت بدنی خوبی داشتهباشید. این کار، فشار روی ستون فقرات و دیسکهای گردن شما را کاهش میدهد. در زمان نشستن یا ایستادن طولانیمدت، کمر و سر خود را صاف و تراز نگه دارید.
- اجسام سنگین را بهدرستی بلند کنید و کاری کنید که پاهای شما (نه کمر یا گردنتان) بیشتر کار را انجام دهند.
- وزن سالم خود را حفظ کنید. وزن اضافی، فشار بیشتری به ستون فقرات و دیسکهای گردن شما وارد میکند و آنها را بیشازپیش مستعد فتق میکند.
- مصرف سیگار و هر گونه دخانیاتی که میتوانند باعث خشکی مفاصل و دیسکهای شما شوند را ترک کنید.
غذاهای مفید برای دیسک گردن
تغذیه مناسب نقش مهمی در کاهش التهاب، تقویت دیسکها و بهبود درد دیسک گردن دارد. مصرف غذاهای سرشار از امگا ۳ مانند ماهیهای چرب (سالمون و ساردین)، گردو و بذر کتان میتواند التهاب اطراف ریشههای عصبی را کاهش دهد.
همچنین مواد غذایی حاوی کلسیم و ویتامین D مانند لبنیات کمچرب، بادام و سبزیجات برگ سبز به تقویت استخوانها و مهرههای گردن کمک میکنند.میوهها و سبزیجات رنگی مثل پرتقال، توتها و فلفل دلمهای نیز بهدلیل داشتن آنتیاکسیدانها در ترمیم بافتهای آسیبدیده مؤثر هستند.
طرز صحیح نشستن برای دیسک گردن
طرز صحیح نشستن تأثیر زیادی در پیشگیری و کاهش درد دیسک گردن دارد. هنگام نشستن، سر باید در راستای ستون فقرات و گوشها دقیقاً بالای شانهها قرار بگیرند تا فشار اضافی به مهرههای گردن وارد نشود.
بهتر است از صندلی دارای پشتی مناسب استفاده کنید و کمر کاملاً به پشتی تکیه داده شود. صفحه نمایش کامپیوتر باید همسطح چشمها باشد و از خمکردن سر به جلو، بهخصوص هنگام کار با موبایل یا لپتاپ، خودداری شود.
همچنین هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یکبار بلند شدن و انجام حرکات کششی سبک به کاهش فشار روی گردن کمک میکند.
جمعبندی
درمان دیسک گردن یک فرآیند چندجانبه است و نیاز به صبر و پشتکار نسبتا زیادی دارد. با توجه به علائم متنوعی که این عارضه میتواند ایجاد کند، مانند درد، بیحسی و ضعف در دستها، انتخاب روش درمانی مناسب در مرحله خفیف بسیار مهم است.
درمانهای غیرتهاجمی دیسک گردن شامل کایروپراکتیک، فیزیوتراپی، اصلاح فعالیت و مصرف داروهای ضد درد هستند و میتوانند به بهبود وضعیت بیماران کمک کنند. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به تزریق یا جراحی باشد.
توصیه میکنیم همیشه علائم اولیه این عارضه را جدی بگیرید و به محض مشاهده درد یا احساس مشکوک در اطراف گردن، برای درمان دیسک گردن به یک کایروپراکتور یا ارتوپد یا مغز و اعصاب مراجعه کنید.
